Philip Kindred Dick.html



Philip K. Dick
Urodzony	16 grudnia 1928 Chicago
Zmarł	2 marca 1982 Santa Ana w Kalifornii
Narodowość	Amerykanin
Pseudonimy	Richard Philips, Jack Dowland, Horselover Fat
Zawód	pisarz science fiction
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
strona www

Philip Kindred Dick, Philip K. Dick (ur. 16 grudnia 1928 w Chicago, zm. 2 marca 1982 w Santa Ana w Kalifornii) – amerykański pisarz science fiction, który miał znaczący wpływ na rozwój tego gatunku literackiego.

edytuj Życie

Pomimo licznych znajomości w środowisku pisarzy science fiction (m.in. przyjaźni z Robertem Heinleinem) za życia nie był szerzej znany miłośnikom tego gatunku. Dopiero w latach 90. XX wieku jego twórczość – połączenie klasycznej prozy z fantastyką, rozważaniami teologicznymi w specyficznym psychodeliczno-solipsystycznym klimacie – zyskała uznanie czytelników i krytyków.

Na początku drogi twórczej Dick w kręgach fantastycznych uznawany był za pisarza zbyt ambitnego, trudnego, natomiast z kręgów głównego nurtu (mainstreamu) odrzucany był natychmiast z uwagi na pisanie pod szyldem SF. Jego popularność jako pisarza odmieniły dwie książki. Pierwsza to "Człowiek z Wysokiego Zamku" (The Man in the High Castle) napisana w 1961 r. Za powieść tę pisarz został uhonorowany jedną z dwóch najważniejszych nagród w dziedzinie literatury fantastycznej – nagrodą Hugo. Druga to "Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?" (Do Androids Dream of Electric Sheep?) wydana w 1968 r., na podstawie której na początku lat osiemdziesiątych nakręcony został film Blade Runner (Łowca androidów).

Od początku twórczość Philipa K. Dicka cechowała problematyka natury rzeczywistości i człowieka. W swoich książkach Dick rozważał kwestie filozoficzne: co to znaczy być człowiekiem? (Do Androids Dream of Electric Sheep?, The Man in the High Castle, Confessions of a Crap Artist), czy to, co widzimy, to co, nas otacza, istnieje naprawdę, czy też jest to tylko złudzenie? (Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha, Ubik); jaka jest natura wszechświata? (Valis, Boża Inwazja).

W życiu prywatnym Dick żenił się pięć razy i miał troje dzieci. Nadużywał alkoholu i narkotyków, zaś swoje uzależnienie tłumaczył tym, iż od dziecka musiał brać dużo leków i stąd wzięło się jego przyzwyczajenie do pigułek. Wiele wskazuje na to, że właśnie pod wpływem środków psychoaktywnych powstała znaczna część twórczości Dicka. Niektórzy łączą jego uzależnienie z dużym tempem pisania: w ciągu dwóch lat, w czasie największego uzależnienia, napisał 11 powieści i około 60 opowiadań (w tym Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha). Okres uzależnienia stał się także prawdopodobnie inspiracją do napisania książki Przez ciemne zwierciadło (A Scanner Darkly), wydanej w 1977 r., pokazującej wizję świata degradowanego zarówno przez narkotyki, jak i organizacje starające się zapobiegać zjawisku narkomanii.

U Dicka stwierdzono także schizofrenię paranoidalną (choć biografia Dicka pt. "Boże inwazje" autorstwa Lawrence'a Sutin'a podaje iż był on po prostu "dziwakiem" i w żadnym wypadku nie był chory psychicznie, jednak miał taką opinię), dodatkowo wzmacnianą przez używanie środków psychoaktywnych. Widoczne były objawy tej choroby – pisarz wielokrotne napadał na żony, zamykał się w domu ze strachu. Uważa się jednak, że choroba także inspirowała go w pracy twórczej, m.in. przy trylogii Valis. W pewnym czasie wierzył, że Stanisław Lem to prowokacja komunistów, za którą kryje się grupa pisarzy działających na zlecenie partii komunistycznej, by przejąć kontrolę nad opinią publiczną. Dowodem tego miała być mnogość stylów pisarskich Lema i szeroka tematyka jego dzieł, a także nietypowe, niesłowiańskie nazwisko mogące być skrótem jakiejś tajnej komórki. P.K. Dick pisał nawet w tej kwestii do FBI^[1].

Dick zmarł w roku 1982 po trzech kolejnych atakach serca w szpitalu w Santa Ana w Kalifornii. Zostawił po sobie bogaty dorobek literacki i olbrzymią rzeszę wielbicieli, w niektórych kręgach jest pisarzem kultowym. Niedoceniany przez większość życia, dopiero tuż przed śmiercią osiągnął stan finansowej stabilności, jednak szeroką popularność jego utwory zdobyły dopiero po jego śmierci.

edytuj Twórczość

edytuj Nowele i opowiadania

• Chwyt reklamowy (Sales Pitch)
• Cudowna broń
• Człowiekiem jest... (Human Is, 1955)
• Czysta gra (Fair Game) napis. 1953 wyd. 1959
• Dr Futurity (napis. 1953, wyd. 1954 jako nowela Time Pawn, popr. i wyd. w 1959)
• Druga odmiana (Second Variety, 1953)
• Elektryczna mrówka (The Electric Ant, 1969)
• Epoka Beztroskiej Pat (Czas Żwawej Pat, The Days of Perky Pat, 1953)
• Gdyby nie było Benny'ego Cemoliego (If There Were No Benny Cemoli, 1963)
• Gra nielosowa (A Game of Unchance)
• Inaczej, niżby się zdawało (Not By Its Cover)
• Foster, już nie żyjesz (Foster, You're Dead, 1954)
• Gdzie kryje się wub lub Reszta jest łabem (Beyond Lies the Wub, 1952)
• Kolonia (Colony, napis. 1952, wyd. 1953)
• Król Elfów (1953)
• Krótki, szczęśliwy żywot brązowego Oxforda
• Mała Czarna Skrzynka (The Little Black Box, 1964)
• Małe co nieco dla nas, temponautów (A Little Somethink for Us Tempunauts, 1974)
• Majstersztyk (Precious Artifact, napis. 1963, wyd. 1964)
• Mecz rewanżowy (Return Match)
• Miniaturowe miasto (Miasteczko, Small Town)
• Model numer 2
• Na obraz i podobieństwo Yanceya (The Mold of Yancy, 1955)
• Niania
• Nie zrekonstruowane M (The Unreconstructed M, 1956)
• Och, być Bloblem! (Oh, to Be a Blobel!, 1964)
• Ofiara
• Ojcowskie alter ego (Kopia ojca, The Father-thing, 1954)
• Oszust (Kłamca, Mistyfikator, Impostor – test na człowieczeństwo, Impostor, 1953)
• Pani od ciasteczek (napis. 1952, wyd. 1953)
• Pełzacze
• Przedludzie (The Pre-Persons, 1974)
• Przez ciemne zwierciadło
• Przypomnimy to panu hurtowo (We Can Remember It for You Wholesale, 1966)
• Raport mniejszości (The Minority Report, 1956)
• Roog (1953)
• Sonda przyszłości (Meddler)
• Stowarzyszenie
• Śniadanie o zmierzchu (Śniadanie o brzasku, Breakfast at Twilight, 1954)
• Świat Jona (Świat Jonesa, Jon's World)
• W lepszym świecie
• Wezwanie do naprawy (Service Call, 1955)
• Wiara naszych ojców (Faith of Our Fathers, 1967)
• Wisielec
• Wojna z Fnoolami (The War with the Fnools)
• Za drzwiami
• Zapłata (Paycheck, 1953)
• Zastępca
• Zautomatyzowana fabryka (Autofac, napis. 1954, wyd. 1955)
• Zbędny (Expendable, 1953)
• Złoty człowiek (Złotoskóry, The Golden Man)

edytuj Powieści

• A teraz zaczekaj na zeszły rok (Now Wait for Last Year, napis. 1963, popr. 1965, wyd. 1966)
• Blade Runner. Czy androidy marzą o elektrycznych owcach? (Do Androids Dream of Electric Sheep?, napis. 1966, wyd. 1968)
• Boża inwazja (The Divine Invasion, napis. 1980, wyd. 1981)
• Cudowna broń (The Zap Gun, napis. 1964, wyd. 1967)
• Człowiek o jednakowych zębach (The Man Whose Teeth Were Exactly Alike, napis. 1960, wyd. 1984)
• Człowiek z Wysokiego Zamku (The Man in the High Castle, napis. 1961, wyd. 1962, nagroda Hugo 1963)
• Czas poza czasem (Time Out of Joint, 1959)
• Dr Futurity (''Dr. Futurity, 1959)
• Deus Irae (wspólnie z Rogerem Zelaznym, Deus Irae, 1976)
• Doktor Bluthgeld, (Dr. Bloodmoney or How We Got Along After the Bomb, napis. 1963, wyd. 1965)
• Galaktyczny Druciarz (Druciarz Galaktyki, Galactic Pot-Healer, napis. 1967-1968, wyd. 1969)
• Inna Ziemia (The Crack in Space, 1966)
• Klany księżyca Alfy (Clans of the Alphane Moon), 1964)
• Kosmiczne marionetki (The Cosmic Puppets, 1953)
• Labirynt śmierci (A Maze of Death, napis. 1968, wyd. 1970)
• Mary and the Giant (napis. 1953-1955, wyd. 1987)
• Marsjański poślizg w czasie (Martian Time-Slip, napis. 1962, wyd. 1964)
• Możemy cię zbudować (''We Can Build You, napis. 1962, wyd. 1962)
• Na terenie Miltona Lumky'ego (In Milton Lumky Territory, 1985)
• Nasi przyjaciele z Frolixa 8 (Our Friends from Frolix 8, napis. 1968-1969, wyd. 1970)
• Oko na niebie (Eye in the Sky, napis. 1955, wyd. 1957)
• Paszcza Wieloryba (The Unteleported Man, inny tyt. "Lies, Inc.", napis. 1964-1965, wyd. 1966)
• Płyńcie łzy moje, rzekł policjant (Flow my Tears, the Policeman Said, napis. 1970, popr. 1973, wyd. 1974)
• Prawda półostateczna (The Penultimate Truth, 1964)
• Przez ciemne zwierciadło (A Scanner Darkly, napis. 1973, popr. 1975, wyd. 1977)
• Radio wolne Albemuth (Radio Free Albemuth, napis. 1976, wyd. 1985)
• Simulakra (The Simulacra, napis. 1963, wyd. 1964)
• Słoneczna loteria (Solar Lottery, 1955)
• Świat Jonesa (The World Jones Made, napis. 1954, wyd. 1956)
• Transmigracja Timothy'ego Archera (The Transmigration of Timothy Archer, napis. 1981, wyd. 1982)
• Trzy stygmaty Palmera Eldritcha (The Three Stigmata of Palmer Eldritch, napis. 1964, wyd. 1965)
• Tytańscy Gracze (The Game-Players of Titan, 1963)
• Ubik (Ubik, napis. 1966, wyd. 1969)
• Valis (Valis, napis. 1978, wyd. 1981)
• Wbrew wskazówkom zegara (Counter-Clock World, napis. 1965, wyd. 1967)
• Wyznania łgarza (Confessions of a Crap Artist, napis. 1959, wyd. 1975)

edytuj Filmy nakręcone na postawie twórczości PKD

• Łowca androidów (1982, Blade Runner) – na podstawie powieści Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?. IMDB
• Pamięć absolutna (1990, Total Recall) – na podstawie opowiadania Przypomnimy to panu hurtowo. IMDB
• Confessions d'un Barjo (1992) – na podstawie powieści Confessions of a Crap Artist. IMDB
• Tajemnica Syriusza (1995, Screamers) – na podstawie opowiadania Druga odmiana. IMDB
• Impostor - Test na człowieczeństwo (2002) – na podstawie opowiadania pod tytułem (Impostor). IMDB
• Raport mniejszości (2002, Minority Report) – na podstawie opowiadania pod tym samym tytułem. IMDB
• Zapłata (2003, Paycheck) – na podstawie opowiadania pod tym samym tytułem. IMDB
• Przez ciemne zwierciadło (2006, A Scanner Darkly) – na podstawie powieści pod tym samym tytułem. IMDB
• Next (2007, Next) – na podstawie opowiadania The Golden Man. IMDB

edytuj Polskie wydania powieści, opowiadań i nowel (część)

edytuj Zbiory opowiadań

• Zapłata. Przełożyli Agnieszka Kuc i Janusz Margański, Wydawnicto Literackie, Kraków 2004, wydanie I. ISBN 83-08-03543-4 (12 opowiadań)
• Opowiadania najlepsze. Przełożyli Jan Karłowski, Tomasz Olijasz, Miachał Begiert, Wstęp: John Brunner Rzeczywistość Philipa K. Dicka, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1998, wydanie I. ISBN 83-7120-589-9 (19 opowiadań, wstęp, posłowie autora)
• Krótki, szczęśliwy żywot brązowego Oxforda. Prószyński i S-ka, 1 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2000. (25 opowiadań)
• Impostor (2003), Przypomnimy to panu hurtowo (2003). Prószyński i S-ka, 2 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2002, 2003.
• Czysta gra. Prószyński i S-ka, 3 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2002.
• My zdobywcy. Prószyński i S-ka, 4 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 1999, 2002.
• Oko Sybilli. Prószyński i S-ka, 5 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2001.
• Ostatni Pan i Władca, Amber 1990.
• Raport Mniejszości, Amber 2002.

edytuj Powieści

(kolejność chronologiczna, według czasu napisania)

• Głosy z ulicy, przekład: Jarosław Rybski; Rebis, seria Salamandra, 2008. ISBN 978-83-7510-070-9
• Dr Futurity, przekład: Maciej Pintara; Amber, Seria Mistrzowie SF i Fantasy, Wydanie 1, 1997 (Wydanie II, 2000). ISBN 83-7169-357-5 Prószyński i S-ka, seria Fantastyka, Warszawa 2001. ISBN 83-7255-437-4
• Kosmiczne marionetki, przełozyła Jadwiga Andruszkiewicz-Fiejtek; Arax, 1990. ISBN 83-8521-102-0, Zysk i s-ka, 1998. ISBN 83-7150-328-8
• Słoneczna loteria, przekład: Jan Zieliński; Czytelnik, seria "Z kosmonautą", Wydanie 1, 1981. ISBN 83-0700-420-4 Rebis, Wydanie I, Poznań 1998 (Wydanie II, 2007). ISBN 83-7120-622-4
• Świat Jonesa, przekład: Norbert Radomski; Rebis, Wydanie 1. Poznań 2000. ISBN 83-7120-804-9
• Oko na niebie przekład: Katarzyna Mioduszewicz; Wydawnictwo "Mizar", "Amber", seria Mistrzowie SF, Wydanie 1, 1994. ISBN 83-85309-61-6 Amber, seria Mistrzowie SF i Fantasy, Warszawa 1999 ISBN 83-7245-022-6
• Czas poza czasem, przekład: Robert Reszke, (posłowie Katarzyna Karłowska); Amber, seria Mistrzowie SF, Warszawa 1994. ISBN 83-7082-286-X Rebis, Wydanie 2, Poznań 2000. ISBN 83-7120-862-6
• Na terenie Miltona Lumky'ego, przekład: Radosław Kot; Rebis, Wydanie 1, Poznań 2001. ISBN 83-7120-921-5
• Wyznania łgarza, przekład: Tomasz Jabłoński; Rebis, seria Salamandra, Wydanie 1, 1998 (Wydanie 2, 2000). ISBN 83-7120-593-7
• Człowiek o jednakowych zębach przekład: Tomasz Hornowski; Rebis, Wydanie 1, Poznań 2000. ISBN 83-7120-871-5
• Człowiek z Wysokiego Zamku, przekład: Lech Jęczmyk; Czytelnik, seria "Z kosmonautą", Wydanie 1, 1981. ISBN 83-0700-297-2 Edittions Spotkania, 1991, ISBN 83-8519-512-2 Zysk i S-ka, 1996. ISBN 83-7150-167-8 Zysk i S-ka, Wydanie IV, 1999. ISBN 83-7150-653-8 Rebis, Wydanie IV, Poznań 2006. ISBN 83-7301-758-5
• Możemy Cię zbudować, przekład: Tomasz Hornowski; Rebis, Wydanie 1, Poznań 2001. ISBN 83-7120-287-3
• Marsjański Poślizg w Czasie, przekład: Małgorzata Fiałkowska; Wydawnictwo Amber, seria Mistrzowie SF i Fantasy, Warszawa 1994. ISBN 83-85309-63-2 Amber, seria Mistrzowie SF i Fantasy, Warszawa 1999 ISBN 83-7245-094-3
• Doktor Bluthgeld, przekład: Tomasz Jabłoński; Rebis, seria Salamandra, Poznań 1997 (Wydanie 2, 1999). ISBN 83-7120-380-2
• Tytańscy gracze, przekład: Teresa Tyszowiecka-Tarkowska;, Zysk i S-ka, Wydanie 1, Poznań 2000. ISBN 83-7150-781-X
• Simulakra, przekład: Jarosław Jóźwiak; Alfa, seria Biblioteka Fantastyki, Warszawa 1998. ISBN 83-7179-122-4 Prószyński i S-ka, seria Fantastyka, wydanie I, Warszawa 2002. ISBN 83-7337-019-6
• Inna Ziemia, przekład: Marta Koźbiał,; Amber, seria Mistrzowie SF i Fantasy, Wydanie 1, Warszawa 1999. ISBN 83-7169-965-4
• A teraz zaczekaj na zeszły rok, przekład: Grażyna Grygiel, Piotr Staniewski; Alkazar, Wydanie 1, 1993. ISBN 83-8578-412-8
• Teraz czekaj na zeszły rok, przekład: Jacek Spólny; Rebis, Poznań 2001. ISBN 83-7120-802-2
• Klany Księzyca Alfy, przekład: Agata Dudkiewicz; Phantom Press, seria Fantasy & SF, Gdańsk 1992. ISBN 83-7075-124-5 Zysk i s-ka, Poznań 2000. ISBN 83-7150-777-1
• Trzy stygmaty Palmera Eldrichta, przekład: Zbigniew A. Królicki; Amber, Wydanie I, Poznań 1990. ISBN 83-85079-16-5 Rebis, 1999. ISBN 83-7120-803-0 Rebis, 2004. ISBN 83-7301-631-7
• Cudowna broń, przekład: Małgorzata Fiałkowska, Cezary Frąc; Amber, seria Mistrzowie SF, Warszawa 1995. ISBN 83-7082-817-5
• Prawda półostateczna, przekład: Jarosław Jóźwiak, Alfa; seria Biblioteka Fantastyki, 1998. ISBN 83-71-79-075-9 Prószyński i S-ka, Seria Fantastyka, Warszawa 2004. ISBN 83-7337-754-9
• Deus Irae, przekład: Paweł Kruk; Zysk i S-ka, 1996. ISBN 83-7150-132-3 Rebis, Wydanie 2, 2005. ISBN 83-7301-647-3
• Paszcza Wieloryba, przekład: Mirosław Kościuk; Zysk i S-ka, Wydanie 1, Warszawa 1999. ISBN 83-7150-779-8
• Wbrew wskazówkom zegara, przekład: Maciej Szymański; Rebis, Wydanie 1, Poznań 2002. ISBN 83-7301-144-7
• Blade Runner (Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?), przekład: Sławomir Kędzierski; Prószyński i S-ka, seria Nowa Fantastyka, Warszawa 1995. ISBN 83-86661-98-0 Prószyński i S-ka, Warszawa 1999. ISBN 83-7255-365-3 Prószyński i S-ka, seria Fantastyka, Warszawa 2003. ISBN 83-7337-327-6 Prószyński i S-ka, seria Fantastyka, Warszawa 2005. ISBN 83-7469-231-6
• Ubik, przekład: Ronikier Michał; Wydawnictwo Literackie, seria Stanisław Lem poleca, 1975. Amber, seria Science Fiction, 1990. ISBN 83-8507-949-1 Rebis, seria Salamandra, Wydanie 1, 1997 (Wydanie II 1999, Wydanie III 2000-2003). ISBN 83-7120-479-5
• Galaktyczny Druciarz, przekład: Cezary Ostrowski; Rebis, Poznań 1996. ISBN 83-7120-288-1
• Druciarz Galaktyki, przekład: Spólny Jacek, Rebis; Wydanie 1, Poznań 2002. ISBN 83-7120-801-4
• Labirynt śmierci, przekład: Arkadiusz Nakoniecznik; Alfa, seria Fantastyka, Warszawa 1992. ISBN 83-7001-549-2 Rebis, Wydanie 1, Poznań 1997 (Wydanie II 2000). ISBN 83-7120-410-8
• Nasi przyjaciele z Frolixa 8, przekład: Wiesław Lipowski; Alfa, seria Biblioteka Fantastyki, Warszawa 1993. ISBN 83-7001-664-2
• Płyńcie łzy moje, rzekł policjant, przekład: Zbigniew A. Królicki; Zysk i S-ka, seria Kameleon, Wydanie 1, Poznań 1996. ISBN 83-7150-063-7 Rebis, Wydanie 1, Poznań 2007. ISBN 83-7510-018-1
• Przez ciemne zwierciadło, przekład: Tomasz Jabłoński; Rebis, Wydanie I, Poznań 1997 (1999, 2004). ISBN 83-7120-352-7
• Radio Wolne Albemuth (Radio Free Albemuth 1985), przekład: Tomasz Bieroń; Zysk i S-ka, Wydanie I, Poznań 2002. ISBN 83-7150-780-1
• Valis, przekład: Lech Jęczmyk; Rebis, seria Salamandra, 1994. ISBN 83-7120-018-8 Zysk i S-ka, Wydanie II, seria Kameleon, Poznań 1997. ISBN 83-7150-265-6 Rebis, seria Salamandra, Wydanie 2, 2005. ISBN 83-7301-727-5
• Boża inwazja, przekład: Lech Jęczmyk; Zysk i S-ka, seria Kameleon, Wydanie 1, 1996. ISBN 83-7150-135-8
• Transmigracja Timothy'ego Archera, przekład: Lech Jęczmyk; Zysk i S-ka, seria Kameleon, Wydanie I, Poznań 1999. ISBN 83-7150-570-1

edytuj Niektórzy polscy tłumacze

• Michał Begiert
• Tomasz Bieroń
• Lech Jęczmyk
• Jan Karłowski
• Sławomir Kędzierski
• Zbigniew Królicki
• Agnieszka Kuc
• Janusz Margański
• Tomasz Oljasz
• Maciej Pintara
• Robert Reszke
• Michał Ronikier

Przypisy

edytuj Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna
• Philip K. Dick w Open Directory
• Philip K. Dick w IMDB w bazie Internet Movie Database (IMDb) (en)