Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii jest przyznawana od 1901 roku. Jest to jedna z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie Alfreda Nobla w 1895 roku.
edytuj Lista laureatów
- 2008
- Harald zur Hausen za odkrycie wirusa brodawczaka ludzkiego wywołującego raka szyjki macicy
- Françoise Barré-Sinoussi i Luc Montagnier za odkrycie ludzkiego wirusa zespołu nabytego braku odporności (HIV)
- 2007 – Mario Capecchi i Oliver Smithies (USA) oraz Sir Martin Evans (Wielka Brytania)
- za badania nad zarodkowymi komórkami macierzystymi myszy, prowadzące do genetycznych modyfikacji gryzoni i do lepszego zrozumienia roli genów;
- 2006 – Andrew Z. Fire, Craig C. Mello
- za odkrycie mechanizmu interferencji RNA, które może mieć zastosowanie w terapii genowej
- 2005 – Barry Marshall, Robin Warren
- za udowodnienie, że bakterie Helicobacter pylori są odpowiedzialne za chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy
- 2004 – Richard Axel, Linda B. Buck
- za badania nad receptorami węchowymi i układem węchowym
- 2003 – Paul C. Lauterbur, Peter Mansfield
- za odkrycia dotyczące wykorzystania rezonansu magnetycznego w medycynie (dzięki nim rozwinęły się nowoczesne metody obrazowania, był to przełom w diagnostyce medycznej i badaniach naukowych)
- 2002 – Sydney Brenner, H. Robert Horvitz, John E. Sulston
- 2001 – Leland H. Hartwell, R. Timothy Hunt, Paul M. Nurse
- za odkrycia kluczowych regulatorów cyklu komórkowego
- 2000 – Arvid Carlsson, Paul Greengard, Eric R. Kandel
- za odkrycia w dziedzinie przewodzenia sygnałów w systemie nerwowym
- 1999 – Günter Blobel
- za odkrycie sekwencji sygnałowych i lokalizacyjnych w białkach
- 1998 – Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro, Ferid Murad
- za odkrycie roli tlenku azotu w powstawaniu chorób naczyniowo-sercowych
- 1997 – Stanley B. Prusiner
- za badania nad prionami
- 1996 – Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel
- za odkrycia dotyczące funkcjonowania układu odpornościowego w momencie, gdy rozpoznaje on komórki zarażone wirusem
- 1995 – Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus
- za odkrycie roli genów homeobox kontrolujących rozwóju osobniczy muszki owocowej (Drosphilla melanogaster)
- 1994 – Alfred G. Gilman, Martin Rodbell
- za odkrycie białek G
- 1993 – Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp
- 1992 – Edmond H. Fischer, Edwin G. Krebs
- 1991 – Erwin Neher, Bert Sakmann
- 1990 – Joseph Murray, E. Donnall Thomas
- 1989 – J. Michael Bishop, Harold E. Varmus
- 1988 – James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings
- za badania naukowe, które doprowadziły do powstania nowych leków przeciwnowotworowych
- 1987 – Susumu Tonegawa
- za prace nad zmiennością przeciwciał
- 1986 – Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini
- za odkrycie struktury molekularnej białkowego czynnika wzrostu komórek nerwowych (NGF)
- 1985 – Michael S. Brown, Joseph L. Goldstein
- za odkrycia dotyczące metabolizmu cholesterolu
- 1984 – Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein
- 1983 – Barbara McClintock
- za odkrycie transpozonów
- 1982 – Sune K. Bergström, Bengt I. Samuelsson, John R. Vane
- za badania nad prostaglandynami
- 1981 – Roger W. Sperry, David H. Hubel, Torsten N. Wiesel
- 1980 – Baruj Benacerraf, Jean Dausset, George Davis Snell
- 1979 – Allan McLeod Cormack, Godfrey N. Hounsfield
- 1978 – Werner Arber, Daniel Nathans, Hamilton Othanel Smith
- 1977 – Roger Guillemin, Andrew V. Schally, Rosalyn Sussman Yalow
- 1976 – Baruch S. Blumberg, D. Carleton Gajdusek
- 1975 – David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard Martin Temin
- za odkrycie oddziaływań między wirusami onkogennymi a genetycznym materiałem komórki
- 1974 – Albert Claude, Christian de Duve, George Emil Palade
- 1973 – Karl von Frisch, Konrad Lorenz, Nikolaas Tinbergen
- 1972 – Gerald Edelman, Rodney Robert Porter
- 1971 – Earl Wilbur Sutherland Jr.
- 1970 – Bernard Katz, Ulf von Euler, Julius Axelrod
- 1969 – Max Delbrück, Alfred D. Hershey, Salvador E. Luria
- za odkrycie budowy genetycznej i mechanizmu replikacji wirusów
- 1968 – Robert W. Holley, Har Gobind Khorana, Marshall Nirenberg
- za odszyfrowanie kodu genetycznego i jego roli w syntezie białek
- 1967 – Ragnar Granit, Haldan Keffer Hartline, George Wald
- 1966 – Peyton Rous, Charles Brenton Huggins
- 1965 – François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod
- za odkrycie mechanizmów genetycznej kontroli działania komórek
- 1964 – Konrad Bloch, Feodor Lynen
- 1963 – John Carew Eccles, Alan Lloyd Hodgkin, Andrew Fielding Huxley
- 1962 – Francis Harry Compton Crick, James Dewey Watson, Maurice Hugh Frederick Wilkins
- za odkrycie budowy kwasów nukleinowych i jej znaczenia dla mechanizmu przenoszenia informacji w organizmach żywych
- 1961 – Georg von Békésy
- 1960 – Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar
- 1959 – Severo Ochoa, Arthur Kornberg
- za odkrycie mechanizmów syntezy kwasu rybonukleinowego (RNA) i deoksyrybonukleinowego (DNA)
- 1958 – George Wells Beadle, Edward Lawrie Tatum; Joshua Lederberg
- za pokazanie, że geny kontrolują poszczególne etapy szlaków metabolicznych; za badania nad rekombinacją genów i organizacją materiału genetycznego w komórkach bakterii
- 1957 – Daniel Bovet
- 1956 – André Frédéric Cournand, Werner Forssmann, Dickinson W. Richards
- 1955 – Hugo Theorell
- 1954 – John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller, Frederick Chapman Robbins
- 1953 – Hans Adolf Krebs, Fritz Albert Lipmann
- 1952 – Selman Abraham Waksman
- za odkrycie streptomycyny
- 1951 – Max Theiler
- 1950 – Edward Calvin Kendall, Tadeus Reichstein, Philip Showalter Hench
- 1949 – Walter Rudolf Hess, Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz
- 1948 – Paul Hermann Müller
- 1947 – Carl Ferdinand Cori, Gerty Theresa Cori z domu Radnitz, Bernardo Houssay
- 1946 – Hermann Joseph Muller
- za odkrycie, że mutacje można wywołać promieniowaniem rentgenowskim (X)
- 1945 – Alexander Fleming, Ernst Boris Chain, Sir Howard Walter Florey
- 1944 – Joseph Erlanger, Herbert Spencer Gasser
- 1943 – Henrik Dam, Edward Adelbert Doisy
- 1939 – Gerhard Domagk
- 1938 – Corneille Jean François Heymans
- 1937 – Albert von Szent-Györgyi Nagyrapolt
- 1936 – Henry Hallett Dale, Otto Loewi
- 1935 – Hans Spemann
- za odkrycie funkcji centrów organizujących wczesny rozwój zarodkowy zwierząt
- 1934 – George Hoyt Whipple, George Minot, William Murphy
- 1933 – Thomas Hunt Morgan
- za odkrycie funkcji chromosomów w procesie dziedziczenia – tzw. "chromosomowa teoria dziedziczenia"
- 1932 – Charles Scott Sherrington, Edgar Douglas Adrian
- 1931 – Otto Heinrich Warburg
- 1930 – Karl Landsteiner
- 1929 – Christiaan Eijkman, Sir Frederick Hopkins
- 1928 – Charles Nicolle
- za pracę nad tyfusem plamistym[3]
- 1927 – Julius Wagner-Jauregg
- 1926 – Johannes Andreas Grib Fibiger
- 1924 – Willem Einthoven
- za odkrycie mechanizmu elektrokardiogramu[4]
- 1923 – Frederick Banting, John Macleod
- 1922 – Archibald Vivian Hill, Otto Meyerhof
- 1920 – Schack August Steenberg Krogh
- 1919 – Jules Bordet
- za jego odkrycia związane z odpornością[6]
- 1914 – Robert Bárány
- za pracę nad fizjologią i patologią układu przedsionkowego[7]
- 1913 – Charles Robert Richet
- w uznaniu jego pracy nad anafilaksją[8]
- 1912 – Alexis Carrel
- 1911 – Allvar Gullstrand
- 1910 – Albrecht Kossel
- za prace nad białkami
- 1909 – Emil Theodor Kocher
- 1908 – Ilia Miecznikow, Paul Ehrlich
- w uznaniu ich pracy nad odpornością[10]
- 1907 – Charles Louis Alphonse Laveran
- w uznaniu jego pracy nad rolą pierwotniaków w powodowaniu chorób[11]
- 1906 – Camillo Golgi, Santiago Ramón y Cajal
- w uznaniu ich pracy nad strukturą układu nerwowego[12]
- 1905 – Robert Koch
- 1904 – Iwan Pawłow
- 1903 – Niels Ryberg Finsen
- 1902 – Ronald Ross
- 1901 – Emil Adolf von Behring
- za pracę nad seroterapią, a szczególnie za jej zastosowanie przeciw błonicy, dzięki czemu otworzył nową drogę w dziedzinie nauk medycznych i tym samym umieścił w rękach lekarzy zwycięską broń w walce z chorobą i śmiercią[15]
Przypisy
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1932 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1930 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1928 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1924 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1923 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1914 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1913 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1909 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1908 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1907 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1906 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1902 (en)
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901 (en)
edytuj Linki zewnętrzne
Literatura • Fizjologia lub medycyna • Fizyka • Chemia • Nagroda Pokojowa
Nagroda im. Alfreda Nobla : Ekonomia