Giambattista Vico.html



Giambattista Vico (ur. 1668 r., zm. 1744 r.) – włoski filozof, historiozof, zaliczany do oświecenia francuskiego.

Urodził się i przeżył niemal całe swoje życie w Neapolu. Giambattista w wieku siedmiu lat spadł z wysokiej drabiny, w wyniku czego doznał pęknięcia czaszki^[1]. Chirurg-balwierz operował tak niewprawnie, że oczekiwano śmierci chłopca. Po kilkuletniej rekonwalescencji Vico powrócił jednak do zdrowia, ale przez całe życie był człowiekiem fizycznie wątłym.

Vico zasadniczo był samoukiem, mimo że uczęszczał do paru szkół wyższych. Po objęciu funkcji preceptora w domu Domenica Rocca znalazł czas na studiowanie tekstów licznych myślicieli starożytnych oraz nowożytnych – np. Bacona, Hobbesa, Locke'a, Pascala, Newtona, Leibniza oraz w szczególności Kartezjusza^[1]. W wieku trzydziestu lat wygrał konkurs na wykładowcę retoryki Uniwersytetu Neapolitańskiego i na tym stanowisku pozostał już do końca życia. Jego najważniejszym dziełem, stale poprawianym, była Nauka nowa (trzecia i ostatnia wersja ukazała się już po śmierci autora).

Vico zapoczątkował historyzm, to znaczy doszukiwanie się w procesach dziejowych prawidłowości. Miał nadzieję, że zostanie w ten sposób napisana "historia idealna" (storia ideal' eterna). Badania zaczął od języka (zwłaszcza etymologii słów) oraz poezji i mitów historycznych. Dzieje ludzkości jego zdaniem przechodziły przez trzy cykle (corso):

• epokę bogów – w których dominuje religia, prawa są surowe, a język jest obrazowy (hieroglify);
• epokę bohaterów (herosów) – panują surowe obyczaje, w języku dominuje poezja;
• epokę ludzi – człowiek osiąga pełną samowiedzę, ufa własnym zdolnościom, pojawia się język prozaiczny oraz historiografia.

W dalszym rozwoju następuje powrót do dawnego stanu rzeczy (ricorso) i proces dziejowy zaczyna się od początku.

Przypisy