Cmentarz Górczyński w Poznaniu.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Współrzędne: 52°23'12.27" N 16°52'40.49" EGeografia Cmentarz Górczyński w Poznaniu – cmentarz przy ul. Piotra Ściegiennego w dzielnicy Górczyn w Poznaniu.

Nagrobek Damazego Pobóg-Trzcińskiego, ok. 1907
Mauzoleum Suwalskich, ok. 1916
Nagrobek Franciszka Kopczyńskiego, 1924
Nagrobek Bohnów, ok. 1933
Zbiorowa mogiła ofiar II wojny światowej

Spis treści

edytuj Historia

Nekropolia założona została w 1910 r. na gruntach należących do parafii św. Marcina, a od 1913 r. znajduje się pod administracją powstałej wówczas parafii Matki Boskiej Bolesnej, zaspokajając przede wszystkim potrzeby mieszkańców dzielnic Łazarz i Górczyn. Zajmuje powierzchnię 5,1 ha (wg innych danych 8 ha). Projektantem cmentarza był Bolesław Ziółkowski, modernistyczną kaplicę o reminiscencjach neogotyckich zaprojektował Kazimierz Ruciński w 1914 r., a ażurową żeliwną bramę wejściową wykonał zakład S. Żuromskiego. Cmentarz porośnięty jest starodrzewiem o zróżnicowanym składzie (m. in. jodła szlachetna, brzoza brodawkowata, żywotnikowiec japoński.

Założenie na rzucie zbliżonym do prostokąta cechuje daleko posunięta symetria z regularnym układem kwater i ze środkową podłużną aleją, przeciętą 4 alejami poprzecznymi. W jej ciągu ustawiono kaplicę, poprzedzoną placem przewidzianym na groby duchowieństwa, a dalej w połowie długości zlokalizowano okrągły placyk z krzyżem i dalszymi grobami księży. Liczba pochówków w całym okresie istnienie nekropolii przekracza 50 tysięcy, co spowodowało konieczność znacznego zagęszczenia mogił w stosunku do stanu pierwotnego.

edytuj Zmarli

W miejscu spoczynku powstańców wielkopolskich, m.in. Franciszka Ratajczaka, wzniesiono w 1924 r. pomnik dłuta Stanisława Jagmina, zburzony przez hitlerowców w 1939 r., obecny pochodzi z roku 1968 (Ryszard Skupin). Obok znajduje się skromny pomnik ku czci ofiar II wojny światowej. Na cmentarzu złożono bezimienne prochy więźniów pomordowanych przez hitlerowców, których ciała poddano kremacji w miejskiej spalarni śmieci (m. in. ofiar Fortu VII, więźniów niedalekiego obozu przejściowego i jeńców radzieckich).

Spoczywają tu liczni księża, głównie proboszczowie parafii poznańskich i członkowie kapituły, m.in.:

Ponadto zostali tu pochowani m.in.:

  • Kazimierz Bogucki (zm. 1992) – prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy AK
  • Stefan Brzeziński (1902-1963) – działacz polityczny
  • Dezyderiusz Danczowski (1891-1950) – wiolonczelista, profesor PWSM
  • Bronisław Dembiński
  • rodzina Cichowiczów - Ludwik (1857-1940) – adwokat, kolekcjoner, organizator władz polskich w Poznaniu po I wojnie światowej - grób symboliczny; Helena (1860-1929) – muzyk i etnograf - grób symboliczny; Wiesława (1886-1975) – etnograf, kolekcjonerka
  • Henryk Wojciech Duczmal (zm. 1977) – dyrektor Opery Poznańskiej
  • Izabela i Witold Gądzikiewiczowie (profesorowie Akademii Medycznej)
  • Leonard Glabisz (1871-1951) – ekonomista, organizator Wyższej Szkoły Handlowej w Poznaniu
  • Tadeusz Haluch (1929-2008) - redaktor naczelny Telewizji Polskiej
  • Eugeniusz Iwanoyko (1924-1988) – historyk sztuki gdańskiej, kolekcjoner dzieł sztuki
  • Kazimierz Jasnoch (1886-1966) – artysta malarz
  • Zbigniew Kaja (1924-1983) – artysta grafik
  • Franciszek Klause (1900-1958) – bankowiec, działacz polityczny, wiceprezydent Poznania
  • Roch Knapowski (1892-1971) – ekonomista, prawnik i historyk
  • Andrzej Lewicki (1910-1972), psycholog, asystent UJK i pedagog lwowskich gimnazjów, profesor UAM i UMK w Toruniu
  • Witalis Ludwiczak
  • Franciszek Łukasiewicz (1890-1950) – pianista, redaktor muzyczny Polskiego Radia
  • Kazimierz Nowak (1897-1937) – podróżnik, jako pierwszy człowiek samotnie przemierzył Afrykę
  • Antoni Peretiatkowicz (1888-1956) – prawnik, rektor Uniwersytetu Poznańskiego)
  • Eugeniusz Piasecki
  • Stefan Piechocki (1883-1968) – prawnik, działacz polityczny, minister sprawiedliwości II RP
  • Jerzy Piotrowicz (1943-1999) – artysta malarz i grafik
  • Kazimierz Raszewski
  • Teresa Ruszczyńska (1918-1985) – wojewódzki konserwator zabytków i kustosz Muzeum Historii Miasta Poznania
  • Jan Rutkowski (1886-1949) – historyk gospodarki
  • Karol Rzepecki
  • Adam Skałkowski
  • Bożena Stelmachowska (1889-1956) – etnograf, pracownik Instytutu Bałtyckiego w Toruniu, kierownik Muzeum Miejskiego w Poznaniu, profesor UMK w Toruniu
  • Zdzisław Stolzmann (1906-1997) – profesor, biochemik
  • Stanisław Strugarek (1911-1965) – pisarz, redaktor i aktor radiowy
  • Stanisław Szczotka (1912-1954) – historyk
  • Wiesław Szczerbiński (1900-1972) – profesor leśnictwa i łowiectwa
  • Maria Trąmpczyńska (1875-1967), śpiewaczka (jako Maria d'Otto), profesor PWSM w Poznaniu
  • Teodor Tyc
  • Stefan Vrtel-Wierczyński
  • Stanisław Waszak (1906-1974) – statystyk i demograf
  • Antoni Wierusz (1883-1945) – lekarz, działacz społeczno-polityczny
  • Zygmunt Wojciechowski (1888-1968) – dyrygent, pedagog, dyrektor Opery
  • Jan Jerzy Wroniecki (1890-1948) – grafik i malarz, założyciel Poznańskiej Szkoły Sztuk Zdobniczych)
  • Tadeusz Wróbel (1894-1947) – lekarz, działacz polityczny
  • Jan Żniniewicz
  • Janina Żniniewicz
  • Jan Żok (1903-1969) – artysta rzeźbiarz

edytuj Nagrobki

Z najstarszych nagrobków formą wyróżnia się pomnik powstańca styczniowego Damazego Pobóg-Trzcińskiego (zm. 1907) (zapewne przeniesiony wraz z prochami zmarłego ze Szwajcarii w 1929 r.) i mauzoleum rodziny Suwalskich - właścicieli nieruchomości w Poznaniu i cegielni w Żabikowie - (ok. 1916, proj. Stefan Suwalski), zachował się szereg pomników z okresu międzywojennego.

edytuj Bibliografia

  • Helena Szafran, Miasto Poznań i okolica, Poznań, PTPN, 1959 (seria "Wielkopolska w Oczach Przyrodnika", nr 3)
  • Wielkopolski słownik biograficzny, red. Antoni Gąsiorowski, JerzyTopolski, wyd. 2, Warszawa; Poznań, PWN, 1983, ISBN 83-01-02722-3
  • Poznań od A do Z. Leksykon krajoznawczy, pod red. Włodzimierza Łęckiego i Piotra Maluśkiewicza, Poznań, Wydaw. Kurpisz, 1998, ISBN 83-87621-39-0
  • Irena Barełkowska, Janusz Karwat, Górczyńska nekropolia, "Kronika Miasta Poznania", ISSN 0137-3552, 2002, nr 1
  • Poznań. Przewodnik po zabytkach i historii, red. i oprac. Janusz Pazder, Poznań, Wydaw. Miejskie, 2003, ISBN 83-87848-92-5
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.