Choroba wrzodowa.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

 Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
morbus ulcerosus ventriculi et duodeni
ICD-10
K25-K26

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – obecność wrzodów trawiennych czyli ubytków w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Występują one najczęściej w dwunastnicy i wtedy stwierdza się częstsze występowanie u mężczyzn. Najczęstszymi przyczynami są: zakażenie Helicobacter pylori i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Często występującym i głównym objawem jest ból w nadbrzuszu, jednak czasem przebieg może być skąpo- lub bezobjawowy. Niekiedy objawy są niecharakterystyczne. Gastroskopia jest badaniem diagnostycznym, które ostatecznie rozstrzyga o rozpoznaniu wrzodów. W leczeniu główną rolę odgrywa leczenie zakażenia Helicobacter pylori, stosowanie leków: blokerów pompy protonowej i H2-blokerów oraz właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów i unikanie leków wrzodotwórczych. W przypadku powikłań choroby (perforacja wrzodu, zwężenie odźwiernika, podejrzenie transformacji nowotworowej), a niekiedy w wypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego stosowane jest leczenie operacyjne.

Wrzód żołądka

Spis treści

edytuj Epidemiologia

Jest jedną z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego. Występuje u około 5-10% całej dorosłej populacji. Mężczyźni chorują ponad dwukrotnie częściej niż kobiety (dotyczy to tylko wrzodu dwunastnicy, u osób chorych na wrzód żołądka nie ma zróżnicowania w stosunku do płci[1]). Ponad 60% wrzodów zlokalizowanych jest w dwunastnicy[2]. Od lat 50. ubiegłego wieku w rozwiniętych krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej sukcesywnie zmniejsza się zachorowalność na wrzód dwunastnicy[3].

edytuj Etiopatogeneza

Do przyczyn występowania choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy zalicza się:

Rzadsze przyczyny:

Nie udowodniono wpływu alkoholu etylowego, sposobu odżywiania, roli stresu ani czynników psychologicznych w powstawaniu choroby wrzodowej[6]. Mogą jednak zaostrzać jej przebieg.

edytuj Umiejscowienie

4/5 wrzodów żołądka lokalizuje się na krzywiźnie małej, głównie w odźwierniku i w okolicy kąta. Jeśli chodzi o wrzody dwunastnicy to najczęściej dotyczą one przedniej ściany opuszki.
Liczne wrzody w żołądku i dwunastnicy, o nietypowej lokalizacji, oporne na leczenie budzą podejrzenie zespołu Zollingera-Ellisona.

edytuj Objawy

  • ból zlokalizowany w nadbrzuszu - pojawia się zwykle 1-3 h po posiłku (wrzody żołądka), ustępuje po spożyciu pokarmu lub zażyciu leków zobojętniających kwas solny. Często bóle występują w nocy lub nad ranem - na czczo (wrzody dwunastnicy). Nawracają co kilka miesięcy (nasilenie dolegliwości wiosną i jesienią).
  • pieczenie występujące za mostkiem (tzw. zgaga)
  • nudności, wymioty
  • kwaśne lub gorzkie odbijanie
  • brak apetytu
  • niesmak w ustach
  • zaparcia na przemian z biegunkami
  • spadek masy ciała
  • wzdęcie
  • czkawka

edytuj Diagnostyka

Wrzód żołądka w gastroskopii

Endoskopia (gastroskopia, inaczej panendoskopia) jest badaniem bezpośrednio potwierdzającym obecność wrzodów. W przypadku lokalizacji żołądkowej niezbędne jest pobranie wycinków ze zmiany do badania histopatologicznego w celu wykluczenia obecności nowotworu złośliwego. Pobieranie wycinków z dwunastnicy jest wskazane tylko przy podejrzeniu innej etiologii niż Helicobacter pylori.

Obecność Helicobacter pylori można potwierdzić za pomocą metod inwazyjnych i nieinwazyjnych. Do metod inwazyjnych zaliczamy:

Zobacz więcej w osobnym artykule: Test ureazowy.

Metody nieinwazyjne:

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ureazowy test oddechowy.

Obecnie praktycznie nie wykonuje się już badań rentgenowskich żołądka i oceny wydzielania kwasu solnego (z wyjątkiem podejrzenia zespołu Zollingera-Ellisona). Mają one obecnie znaczenie historyczne.

edytuj Powikłania

Zobacz więcej w osobnym artykule: Krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Nie ma dowodów na związek choroby wrzodowej ze zwiększoną częstością występowania raka żołądka[8]. Prawdopodobnie zezłośliwiały wrzód żołądka jest od początku zmianą nowotworową naśladującą obraz wrzodu trawiennego. Badaniem rozstrzygającym jest gastroskopia.

edytuj Różnicowanie

edytuj Leczenie

W leczeniu główną rolę odgrywa leczenie zakażenia Helicobacter pylori (eradykacja) oraz stosowanie blokerów pompy protonowej i H2-blokerów. Pomocnicze znaczenie ma właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów i unikanie niektórych leków wrzodotwórczych. W niektórych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne.

W wypadkach choroby wrzodowej powiązanej z zakażeniem H. pylori eradykacja prowadzi do wyleczenia i zapobiega występowaniu nawrotów choroby (przy niewystępowaniu reinfekcji) - trwałe wyleczenie.

edytuj Dieta

Od czasu wprowadzenia skutecznych leków oraz szerokiego wprowadzenia leczenia eradykacyjnego dieta odgrywa marginalną rolę w leczeniu choroby wrzodowej. Produkty nasilające dolegliwości:

  • kawa, herbata, napoje gazowane
  • potrawy ciężkostrawne
  • cebula
  • pikantne przyprawy
  • smażone oraz tłuste potrawy

Produkty dopuszczalne:

Należy zaprzestać palenia papierosów - utrudnia gojenie wrzodu i powoduje zwiększone ryzyko jego nawrotu.

W miarę możliwości należy unikać przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych - w razie konieczności leczenia przeciwbólowego lekiem o stosunkowo najmniejszej toksyczności dla nabłonka żołądka jest paracetamol.

edytuj Leczenie farmakologiczne

  • leczenie zakażenia Helicobacter pylori
Obecnie stosuje się terapię trzema lekami przez siedem dni: inhibitor pompy protonowej + dwa z trzech antybiotyków: amoksycylina, klarytromycyna, metronidazol. Terapia taka w 90% prowadzi do eradykacji bakterii.
W przypadku nieskutecznej terapii lub przeciwwskazań do stosowania któregoś z powyższych leków stosuje się schemat: inhibitor pompy protonowej + sole bizmutu + metronidazol + tetracyklina.
  • leczenie chorych niezakażonych
W terapii stosuje się:
Zobacz więcej w osobnym artykule: Inhibitory pompy protonowej.
Zobacz więcej w osobnym artykule: H2-blokery.
  • leki osłaniające (ventrisol) - tworzą na powierzchni wrzodów ochronną warstewkę, zapobiegająca podrażnieniom.
  • M1-blokery (pirenzepina) - zmniejszają wydzielanie kwasu żołądkowego przez blokowanie receptorów muskarynowych
  • prostaglandyny działają osłaniająco na śluzówkę żołądka oraz zmniejszają produkcję kwasu żołądkowego.

edytuj Leczenie operacyjne

 Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w niej poprawić: leczenie operacyjne samej choroby wrzodowej jak i jej powikłań.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować
Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
  • Leczenie chirurgiczne wrzodu żołądka polega na wycięciu części żołądka razem z wrzodem. Odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego wykonuje się dwiema metodami. Pierwszym sposobem jest sposób Rydygiera, który polega na łączeniu końca dwunastnicy z żołądkiem. Drugim sposobem jest sposób Billroth II, który polega na zespoleniu żołądka z pierwszą pętlą jelita cienkiego. W ten sposób dwunastnica zostaje zamknięta i stanowi pętlę doprowadzającą żółć i sok trzustkowy do przewodu pokarmowego.
  • Leczenie chirurgiczne wrzodu dwunastnicy polega na wagotomii, czyli przecięciu nerwów błędnych, które biegną wzdłuż przełyku do jamy brzusznej i pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, pepsyny i zwiększają perystaltykę i rozluźniają napięcie zwieraczy. Po operacji często konieczna jest plastyka odźwiernika, gdyż przecięcie nerwów błędnych powoduje skurczenie się tego narządu i uniemożliwia przesuwanie się treści pokarmowej. Wykonuje się to sposobem Heinecke-Mikulicza i polega ona na podłużnym nacięciu i poprzecznym zszyciu odźwiernika.

Przypisy

  1. ↑ G.Herold, Medycyna wewnętrzna, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, str. 514, 2005, ISBN 83-200-3322-5
  2. ↑ A.Szczeklik (red.), Choroby wewnętrzne, Kraków, Medycyna Praktyczna, str. 779, t. I, 2005, ISBN 83-7430-031-0
  3. ↑ W.Januszewicz, F.Kokot (red.), Interna, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, tom I, s. 452, ISBN 83-200-2871-X
  4. ↑ A.Szczeklik (red.), Choroby wewnętrzne, Kraków, Medycyna Praktyczna, str. 780, t. I, 2005, ISBN 83-7430-031-0
  5. ↑ G.Herold, Medycyna wewnętrzna, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, str. 515, 2005, ISBN 83-200-3322-5
  6. ↑ A. Szczeklik (red.), Choroby wewnętrzne, Kraków, Medycyna Praktyczna, str. 780, t. I, 2005, ISBN 83-7430-031-0
  7. ↑ B.E.Jarrel, A.Carabasi, Chirurgia, Wrocław, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, str. 225, 2003, ISBN 83-85842-56-X
  8. ↑ J.Fibak (red.), Chirurgia, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, str. 481, 1996, ISBN 83-200-2012-3

edytuj Bibliografia

  1. G. Herold, Medycyna wewnętrzna, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, ss. 514-520, 2005, ISBN 83-200-3322-5
  2. A. Szczeklik (red.), Choroby wewnętrzne, Kraków, Medycyna Praktyczna, ss. 779-785, t. I, 2005, ISBN 83-7430-031-0
  3. W. Januszewicz, F. Kokot (red.), Interna, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, tom I, ss. 451-465, ISBN 83-200-2871-X
  4. Jan Tylka "Psychosomatyka" Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego 2000
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.