Nobelprijs voor de Vrede.html



De Nobelprijs voor de Vrede is een geldprijs die wordt toegekend aan mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt bij de bevordering van de vrede.

De Nobelprijs voor de Vrede wordt uitgereikt in het raadhuis van Oslo en is de enige Nobelprijs die wordt toegekend door een Noors instituut. De andere Nobelprijzen worden toegekend door verschillende Zweedse universitaire commissies en uitgereikt in Stockholm, Zweden. Het Noorse Nobelcomité is aangesteld om deze Nobelprijs toe te kennen. De leden van het comité, thans vijf, worden gekozen door het parlement van Noorwegen. De prijs wordt uitgereikt door de voorzitter, nu Dr. Ole Danbolt Mjøs.

Vaak is er kritiek op de keuze van de winnaar, omdat de winnaars regelmatig omstreden zijn. Henry Kissinger - Nobelprijswinnaar in 1973 - was verantwoordelijk voor de bombardementen op Cambodja in 1969 en 1970 waarbij circa 800.000 burgers zijn gedood. En in 1994 ontving Yasser Arafat, die later van terrorisme werd beschuldigd. Wat te denken van Wangari Maathai die de prijs ontving in 2004; zij werd bepaald niet democratisch gekozen door het Keniaanse parlement met 98% van de stemmen. Een opmerkelijk detail was wel haar uitspraak: "Het AIDS-virus Hiv is een wapen dat door blanke wetenschappers is uitgevonden om het zwarte ras uit te roeien". Deze uitspraak had veel verontwaardigde reacties als resultaat en heeft haar reputatie niet veel goeds gedaan. Er wordt dan ook wel gezegd dat deze Nobelprijs meer een politieke keuze is en dat het vooral iets zegt over degene die kiest, en over de tijdgeest.

bewerk Nobelprijswinnaars

2008

Martti Ahtisaari wegens zijn belangrijke inspanningen, op diverse continenten en gedurende meer dan drie decennia, om internationale conflicten op te lossen

2007

Al Gore en het Intergovernmental Panel on Climate Change krijgen de prijs voor de inspanningen om kennis op te bouwen over de invloeden van de mens op het klimaat en over de oplossingen die nodig zijn om die veranderingen tegen te gaan.

2006

Muhammad Yunus en de Grameen Bank, "voor hun inspanningen om economische en sociale ontwikkelingen van onderop mogelijk te maken" (door middel van microkredieten).

2005

Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) en het hoofd daarvan Mohamed ElBaradei, voor hun inzet om de verspreiding van kernwapens tegen te gaan.

2004

Wangari Maathai (Kenia) voor haar bijdrage aan duurzame ontwikkeling, democratie en vrede.

2003

Shirin Ebadi (Iran) voor haar inspanningen voor de democratie en mensenrechten.

2002

Jimmy Carter (VS) voor zijn jarenlange inzet voor de vrede in verschillende conflicten.

2001

Verenigde Naties en Kofi Annan, Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties sinds 1996,

2000

Kim Dae Jung (Zuid-Korea) voor zijn werk voor democratie en mensenrechten, en in het bijzonder voor vrede en verzoening met Noord-Korea.

1999

Artsen zonder Grenzen, Brussel.

1998

John Hume (VK) en David Trimble (VK) voor hun zoeken naar een vreedzame oplossing voor het conflict in Noord-Ierland.

1997

International Campaign to Ban Landmines (ICBL) en Jody Williams (VS) voor hun beijvering voor het uitbannen en verwijderen van landmijnen.

1996

Bisschop Carlos Felipe Ximenes Belo (Oost-Timor) en Jose Ramos-Horta (Oost-Timor) voor hun inspanningen ten behoeve van een rechtvaardige en vreedzame oplossing van het conflict op Oost-Timor.

1995

Joseph Rotblat (Polen/VK) en de Pugwash Conferences on Science and World Affairs, voor hun inspanningen in het gevecht tegen nucleaire wapens.

1994

Yasser Arafat (Palestijnse Autoriteit), Shimon Peres (Israël) en Yitzhak Rabin (Israël).

1993

Nelson Mandela (Zuid-Afrika) en Frederik Willem de Klerk (Zuid-Afrika), voor het omvormen van Zuid-Afrika van een dictatuur tot democratisch en vrij land.

1992

Rigoberta Menchu Tum (Guatemala), voor haar strijd voor de mensenrechten, in het bijzonder voor inheemse volken.

1991

Aung San Suu Kyi (Birma), oppositieleidster en strijdster voor de mensenrechten.

1990

Michail Gorbatsjov (USSR) voor zijn inspanningen ter beëindiging van de Koude oorlog.

1989

Tenzin Gyatso, de 14e Dalai Lama.

1988

Het VN Vredeskorps, New York.

1987

Oscar Arias Sanchez (Costa Rica) initiatiefnemer van vredesonderhandelingen in Centraal-Amerika.

1986

Elie Wiesel (VS).

1985

International Physicians for the Prevention of Nuclear War, Boston.(int. organisatie van fysici ter voorkoming van een kernoorlog)

1984

Bisschop Desmond Mpilo Tutu (Zuid-Afrika) voor zijn ijveren tegen apartheid.

1983

Lech Wałęsa (Polen), oprichter van de vakbond Solidarność en mensenrechtenactivist.

1982

Alva Myrdal (Zweden) en Alfonso García Robles (Mexico), afgevaardigden bij de algemene vergadering voor ontwapening (Verenigde Naties)

1981

Het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen te Genève

1980

Adolfo Perez Esquivel (Arg), mensenrechtenactivist.

1979

Moeder Teresa (India)

1978

Menachem Begin (Israël) en Mohamed Anwar Al-Sadat (Egypte) voor succesvolle vredesonderhandelingen tussen Egypte en Israël.

1977

Amnesty International, Londen.

1976

Betty Williams en Mairead Corrigan, oprichters van de Noord-Ierse Vredesbeweging (de latere Community of Peace People).

1975

Andrei Sacharov (SU) voor zijn campagnes voor de mensenrechten.

1974

Séan MacBride (Ierl), voorzitter van Amnesty International, secretaris-generaal van de Internationale Commissie van Juristen te Genève, en voorzitter van de NamibiëCommissie van de Verenigde Naties.

Eisaku Sato (Jap), premier.

1973

Henry A. Kissinger (VS) en Le Duc Tho (Noord-Vietnam, geweigerd) voor het Vietnam vredesakkoord. (Vredesakkoord van Parijs)

1972

Niet toegekend.

1971

Willy Brandt (Dl), voor de door hem ontwikkelde Ostpolitik, wat een andere houding inhield ten opzichte van Oost-Europa en Oost-Duitsland.

1970

Norman Borlaug (VS), voor het ontwikkelen van tarwegewassen met beter opbrengsten, aan het International Maize and Wheat Improvement Center.

1969

Internationale Arbeidsorganisatie, Genève.

1968

René Cassin (Fr), voorzitter van de Europese Raad voor de Rechten van de Mens, medeoprichter van de UNESCO, voorzitter van deVN-commissie voor de Rechten van de Mens.

1966-1967

Niet toegekend.

1965

United Nation's Children's Fund (UNICEF) (Kinderfonds van de VN)

1964

Martin Luther King Jr (VS), campagnevoerder voor burgerrechten.

1963

Internationaal Comité van het Rode Kruis te Genève.

Rode Kruis Liga te Genève.

1962

Linus Carl Pauling (VS) voor zijn campagne tegen proeven met kernwapens.

1961

Dag Hammarskjöld (Zwe), Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties (VN) (Postuum toegekend).

1960

Albert John Lutuli (Z-Afr), voorzitter van het Afrikaans Nationaal Congres (African National Congress).

1959

Philip J. Noel-Baker (VK), voor zijn levenslange ijver voor internationale vrede en samenwerking

1958

Georges Pire (Bel), leider van Hulp voor Displaced Persons en Europadorpen, een hulporganisatie voor vluchtelingen.

1957

Lester Bowles Pearson (Can), voor het sussen van de Suezcrisis met VN-troepen.

1955-1956

Niet toegekend.

1954

Het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen in Genève (onderdeel van de Verenigde Naties)

1953

George C. Marshall (VS) voor het Marshallplan.

1952

Albert Schweitzer (Fr/Dl) voor het stichten van het Lambarene Ziekenhuis in Gabon.

1951

Léon Jouhaux (Fr), voorzitter van het Internationale Comité van de Europese Raad, voorzitter van het Internationaal Verbond van vrije Vakverenigingen, lid van de ILO Raad, VN afgevaardigde.

1950

Ralph Bunche (VS) voor bemiddeling in Palestina (1948).

1949

Lord John Boyd Orr of Brechin (VK), directeur van de Voedsel- en Landbouworganisatie, voorzitter van het Nationaal Vredesberaad, voorzitter van de World Union of Peace Organizations (wereldbond voor vredesorganisaties).

1948

Niet toegekend.

1947

The Friends Service Council (VK) en The American Friends Service Committee (VS), namens de Religious Society of Friends, beter bekend als de Quakers.

1946

Emily Greene Balch (VS), internationaal erevoorzitter van de Internationale Vrouwenbeweging voor Vrede en Vrijheid

John Raleigh Mott (VS), voorzitter van de Internationale Zendingsraad en voorzitter van de World Alliance of Young Men's Christian Associations (YMCA).

1945

Cordell Hull (VS), mede-initiatiefnemer van de oprichting van de Verenigde Naties.

1944

Het Internationaal Comité van het Rode Kruis.

1939-1943

Niet toegekend.

1938

Het Nansen Internationaal Bureau voor Uitgewekenen, Genève.

1937

Viscount Cecil of Chelwood (Lord Edgar Algernon Robert Gascoyne Cecil) (VK), oprichter en voorzitter van de Internationale Peace Campaign, mede-ontwerper van het Volkenbondshandvest.

1936

Carlos Saavedra Lamas (Arg), voorzitter van de Volkenbond en bemiddelaar in de Chaco-oorlog tussen Paraguay en Bolivia.

1935

Carl Von Ossietzky (Dl), pacifistisch journalist.

1934

Arthur Henderson (VK), voorzitter van de Volkenbond en van de ontwapeningsconferentie in Genève in 1932.

1933

Sir Norman Angell (Ralph Lane) (VK), schrijver, lid van het uitvoerend comité van de Volkenbond en de Nationale Vredesraad .

1932

Niet toegekend.

1931

Jane Addams (VS), internationaal voorzitster van de Internationale Vrouwenbeweging voor Vrede en Vrijheid

Nicholas Murray Butler (VS) voor het bevorderen van het Briand-Kellogg Pact.

1930

Aartsbisschop Lars Olof Nathan (Jonathan) Söderblom (Zwe), leider van de oecumenische beweging.

1929

Frank Billings Kellogg (VS) voor het Briand-Kellogg Pact.

1928

Niet toegekend.

1927

Ferdinand Buisson (Fr), stichter en voorzitter van de Liga voor de Rechten van de Mens.

Ludwig Quidde (Dl), afgevaardigde bij talloze vredesconferenties.

1926

Aristide Briand (Fr) voor het Verdrag van Locarno en het Briand-Kellogg Pact.

Gustav Stresemann (Dl) voor het Verdrag van Locarno.

1925

Sir Austen Chamberlain (VK) voor het Verdrag van Locarno.

Charles Gates Dawes (VS), voorzitter van de Geallieerde Commissie ter regeling van Duitse herstelbetalingen en bedenker van het Dawes Plan.

1923-1924

Niet toegekend.

1922

Fridtjof Nansen (Noo), Noorse afgevaardigde bij de Volkerenbond, bedenker van het Nansenpaspoort voor vluchtelingen.

1921

Karl Hjalmar Branting (Zwe), premier, Zweeds afgevaardigde bij de Raad van de Volkenbond.

Christian Lous Lange (Noo), secretaris-generaal van de Inter-Parlementaire Unie

1920

Léon Victor Auguste Bourgeois, voorzitter van de Raad van de Volkerenbond.

1919

Thomas Woodrow Wilson (VS) voor het oprichten van de Volkerenbond.

1918

Niet toegekend.

1917

Het Internationale Rode Kruis, Genève.

1914-1916

Niet toegekend.

1913

Henri La Fontaine (Bel), voorzitter van het Internationaal Bureau voor de Vrede.

1912

Elihu Root (VS), voor initiatief tot totstandkoming van verschillende arbitrageovereenkomsten.

1911

Tobias Michael Carel Asser (NL), mede-initiatiefnemer en voorzitter van de Haagse Vredesconferenties in 1899 en in 1907.

Alfred Hermann Fried (Oostenr), stichter van Die Waffen Nieder (De wapens neer).

1910

Internationaal Bureau voor de Vrede, Bern.

1909

Auguste Beernaert (België), lid van de Cour Internationale d'Arbitrage.

Paul Henri Benjamin Balluet D'estournelles De Constant, Baron De Constant De Rebecque (Fr), stichter en voorzitter van de Franse parlementaire groep voor internationale arbitrage. Stichter van het Comité de défense des intérêts nationaux et de conciliation internationale, Frans vertegenwoordiger bij de Internationale Vredesconferenties in Den Haag.

1908

Klas Pontus Arnoldson (Zweden), stichter van de Zweedse vredesvereniging.

Fredrik Bajer (Den), erevoorzitter van het Internationaal Bureau voor de Vrede, voor zijn optreden tijdens de Internationale Vredesconferenties van 1899 en 1907 in Den Haag.

1907

Ernesto Teodoro Moneta (Italië), journalist, voorzitter van de Vredesliga van Lombardije, ijveraar voor de internationale rechtsorde.

Louis Renault (Fr), professor Internationaal Recht.

1906

Theodore Roosevelt (VS), president van de Verenigde Staten, voor zijn ontwerp van het vredesverdrag in de Russisch-Japanse Oorlog.

1905

Baronesse Bertha Sophie Felicita von Suttner, geboren Baronesse Kinsky von Chinic und Tettau (Oostenrijk), schrijfster, erevoorzitter van het Internationaal Bureau voor de Vrede.

1904

Institut de Droit International, (Gent, België).

1903

Sir William Randal Cremer (VK), secretaris van de Internationale Arbitrage Commissie.

1902

Élie Ducommun (Zwi) en Charles Albert Gobat (Zwi), ijveraars voor de vrede, eresecretarissen van het Internationaal Bureau voor de Vrede in Bern.

1901

Jean Henri Dunant (Zwitserland), stichter van het Rode Kruis en initiatiefnemer van de Geneefse Conventie.

Frédéric Passy (Frankrijk), stichter en voorzitter van de Societe Française pour l'arbitrage entre nations.

bewerk Zie ook

• Alfred Nobel
• Nobelprijs
• Vredesbeweging